يكشنبه ٢١ آذر ١٣٩٥ -

به سایت معاونت غذا وداروی خراسان شمالی خوش آمدید



گزارش بازدید وب سایت :

کاربران آنلاین : ۲ نفر

تعداد بازدید های امروز : ۶۶ مورد

تعداد بازدید های دیروز : ۲۰۴ مورد

تعداد بازدید های هفته : ۱۴۲۹ مورد

تعداد بازدید های کل : ۱۳۷۴۲۶ مورد

پر بازدید ترین روز : ١٣٩٥/٩/١ - ۳۹۳ مورد

راهنمای مصرف داروها در ماه مبارک رمضان(ویژه پزشکان و داروسازان)

چهارشنبه ١٩ تير ١٣٩٢ ساعت ٧:٥٠ ق.ظ   ( بازدید : 1448 نفر )


با نزدیک شدن ماه مبارک رمضان پرسش های زیادی از طرف بیماران در مورد امکان روزه داری مطرح می گردد، تحقیقات انجام شده در برخی کشورهای مسلمان نشان می دهد حدود 58% از بیماران در ماه مبارک رمضان اقدام به تغییر خود سرانه رژیم دارویی خود می کنند که از این بین، بخشی اقدام به قطع کامل درمان کرده اند،

گروهی تغییر ساعت مصرف را در پیش گرفته اند و مابقی تمام داروهای خود را به صورت یک وعده در روز مصرف کرده اند؛ تمامی این اقدامات می تواند شدیداً سلامت بیماران را مورد تهدید قرار دهد؛ در صورتی که با تنظیم رژیم غذایی دارویی می توان به اکثر این بیماران کمک کرد تا ضمن حفظ سلامتی از ضیافت الهی هم فیض ببرند؛ در این مجموعه سعی خواهد شد تا با توجه به نوع بیماری و داروهایی که ممکن است یک نفر استفاده نماید توصیه های لازم در مورد استفاده از داروها همراه با روزه داری بررسی شود.

راه تجویز دارو

در این مورد ابتدا با توجه به دریافت اطلاعاتی از خود فرد در مورد راه های تجویز دارو که از نظر مرجع تقلید فرد سوال کننده باطل کننده روزه می باشد یا نمی باشد و مقایسه آنها با گزینه های درمانی موجود، می توان با توصیه به تغییر راه تجویز مشکل را برطرف نمود.

زمان بندی تجویز دارو

تغییرات فیزیولوژیک در ماه رمضان با پایان ماه خاتمه نمی یابد و به طور معمول حدود ده روز طول می کشد تا بدن به وضعیت قبل خود برگردد لذا به همکاران گروه پزشکی توصیه می شود بررسی وضعیت بیمار بعد از شروع روزه داری و ده روز بعد از پایان آن انجام شود؛ تغییر رژیم دارویی را باید قبل از ماه آغاز و تا مدتی بعد از آن ادامه دهند، همچنین تغییر رژیم غذایی نیز برای افراد بیمار باید به آرامی صورت گیرد، اثر بخشی و سمیت بسیاری از داروها وابسته به زمان مصرف دارو بر اساس ریتم فیزیولوژیک، بیوشیمیایی و رفتاری بیمار می باشد که این تغییرات باید در تنظیم رژیم دارویی بیمار مورد توجه قرار گیرد.

جدول زیر چند مثال از وابستگی زمان مصرف به اثر بخشی دارو را نشان می دهد

دارو

تغییر

Propranolol

دوز مصرف در صبح نسبت به دوز شب سریعتر جذب می شود

( احتمالاً به علت تغییرات تون سمپاتیک در طی روز).

Enalapril

تک دوز صبح باعث کاهش بیشتر فشار خون در طی روز و تاثیر کمتر در شب شده است، در حالی که دوز شبانه علاوه بر اثر بخشی بیشتر بر فشار خون شبانه باعث کمی افزایش در فشار خون طی روز شده است.

Theophylline

دوز مصرف 3 بعد از ظهر دارای بیشترین اثر و کمترین سمیت در طول شب بوده است؛ تغییرات جذب به شدت، به کیفیت و زمان مصرف غذا بستگی دارد.

 

 تنظیم دوز دارو و انتخاب زمان مناسب مصرف در ماه رمضان مساله ای است که باید به دقت انجام شود و برای قضاوت نباید به معیارهای فیزیولوژیک عادی بسنده کرد. به طور کلی با توجه به وضعیت خاص این ماه فرآورده های آهسته رهش به صورت یک بار در روز به فرآورده های دو بار در روز ترجیح دارند، همچنین داروهای با نیمه عمر طولانی تر به مراتب مناسب تر هستند. به عنوان مثال جایگزین کردن پیروکسیکام به جای ایبوپروفن که نیمه عمر کوتاه تری دارد یکی از راه هایی است که می تواند به بیمار روزه دار کمک کند که در عین روزه داری داروی خود را مصرف نماید.

روزه داری و دیابت

در فرد دیابتی، هنگام روزه داری ترشح انسولین چه به دلیل پاتولوژیک و چه به دلیل مصرف داروهای تنظیم کننده قندخون دچار اختلال می شود، در دیابت نوع یک، دو خطر عمده بیماران را تهدید می کند؛ اول اینکه در بدن این بیماران گلوکاگن به صورت مناسبی نمی تواند کاهش قند خون را جبران کند و این بیماران به سادگی دچار کاهش خطرناک قندخون می شوند؛ دوم اینکه در صورت ادامه هیپوگلایسمی، در فقدان انسولین کافی، فرآیند گلوکو نئوژنز فعال می شود که به دنبال آن افزایش قند خون و کتوژنسیس رخ می دهد؛ در دیابت نوع دو نیز همین فرآیندها رخ می دهد منتها بروز کتواسیدوز معمول نیست.

هایپوگلایسمی، هایپرگلایسمی، کتواسیدوز دیابتی، دهیدراتاسیون و ترومبوز مشکلات عمده ای هستند که سلامت بیماران دیابتی را در این ماه بیشتر تهدید می کنند.

اقدامات پیشگیرانه

همه بیماران دیابتی بیش از شروع ماه مبارک رمضان باید از نظر سطح قند خون، فشارخون، چربی خون و انعقاد پایش شوند و بر این اساس رژیم غذایی و دارویی منحصر هر فرد یک تا دو ماه قبل تعیین گردد؛ همچنین بیمار و خانواده آنها باید در رابطه با خطرات تهدید کننده و عوارض روزه، علایم افزایش و کاهش قند خون مورد مشاوره قرار گیرند و روش های اندازه گیری قند خون، تنظیم وعده های غذایی، فعالیت بدنی و مصرف داروها در این ماه به آنها آموزش داده شود.

توصیه های کلی

*دقت داشته باشید که درمان هر فرد در این وضعیت مختص به خودش است و با افراد دیگر متفاوت است.

*به بیمار توصیه می شود که قند خون خود را به دقت تحت نظر داشته باشد و هر روز چندین بار قند خون خود را اندازه گیری کند.

*رژیم غذایی در ماه رمضان نباید تفاوت خیلی زیادی با زمان های دیگر داشته باشد و از خوردن بیش از حد غذاهای چرب و شیرین در حجم های زیاد در این ماه خودداری شود.

*از فعالیت بدنی بیش از حد به خصوص در بیماران دیابتی نوع یک خودداری شود.

*همه بیماران دیابتی در صورت افت قند خون به زیر mg/dl 60  روزه خود را باز کنند به خصوص بیماران تحت درمان با انسولین و سولفونیل اوره توصیه اکید به شکستن روزه در صورت افت قند خون به زیر mg/dl 70 در ساعات اولیه روزه داری الزامی است.

 جدول زیر به برخی توصیه ها در تغییر رژیم دارویی بیماران دیابتی می پردازد:

قبل از ماه رمضان

در طول ماه رمضان

بیماران تحت کنترل با رژیم

تغییر خاصی لازم نیست، توصیه به مصرف مایعات کافی

Metformin

1/3 دوز روزانه هنگام سحر و 3/2 هنگام افطار

 ( فرآورده آهسته رهش ارجع است)

Pioglitazone

بدون تغییر

Sulfonylureas

Once a day

مصرف دوز روزانه قبل از افطار(تنظیم دوز بر اساس سطوح قندخون روزانه و ریسک بروز هایپوگلایسمی انجام می شود).

Sulfonylureas

twice a day

دوز صبح نصف شده و هنگام سحر مصرف می شود و دوز عصر بدون تغییر هنگام افطار مصرف شود.

 

روزه داری و اختلالات گوارشی

 در ماه رمضان و با شروع روزه گیری ترشح گاستیرین و پپسین و به طبع آن ترشح اسید افزایش یافته و بعد از ده رو به حداکثر خود      می رسد؛ در مدت روزه داری ترشح اسید در روز نسبت به شب افزایش چشم گیری می یابد؛ از طرف دیگر کاهش مصرف دخانیات و کاهش فشار خون ورید پورت به علت روزه داری می تواند اثر مثبتی بر کاهش ریسک خونریزی و بازگشت زخم معده داشته باشد.

اسهال

در صورت بروز اسهال به علت خطر دهیدراتاسیون به خصوص در سالمندان توصیه به شکستن روزه راه حل منطقی به نظر می رسد.

رفلاکس معده-مری (GERD)

همانطور که ذکر شد در اثر روزه داری ترشح اسید افزایش می یابد ولی از طرف دیگر حرکات دستگاه گوارش هم بیشتر شده و باعث کاهش  احتمال بروز رفلاکس می شود؛ توصیه های زیر به فرد مبتلا می تواند کمک کند تا از بروز مشکلات احتمالی ناشی از بازگشت محتویات معده جلوگیری کرد:

-       پرهیز از وعده های غذایی سنگین در هنگام سحر و افطار

-       کاهش مصرف غذاهای چرب

-       کاهش مصرف غذاهای تحریک کننده

-       بالاتر گذاشتن سر هنگام خواب

 

یبوست

به بیماران باید توصیه کرد تا حد امکان در فاصله تا سحر از مایعات استفاده کرده و غذاهای حاوی فیبر به خصوص میوه ها را در رژیم غذایی خود جای دهند. در صورت برطرف نشدن مشکل، استفاده از ملین های بالکی مانند پسیلیوم نسبت به سایر ملین ها ارجح است چرا که خطر دهیدراتاسیون و تنبلی روده و عوارض تحریکی کمتری دارد.

 

روزه داری و فشارخون بالا

به علت روزه داری و گرسنگی، تون سمپاتیک کاهش یافته و بازگشت وریدی در نتیجه آن کم می شود؛ علاوه بر این کاهش تون سمپاتیک باعث کاهش ضربان قلب هم می گردد، به علت این تغییرات بیماران دارای فشارخون بالا به طور معمول از روزه داری نفع     می برند؛ تنها مشکلی که در این جا وجود دارد تغییر یا قطع خودسرانه داروهاست که باید به بیماران آگاهی کافی داده شود تا از اقدام خود سرانه بپرهیزند.

توصیه می شود که بیماران را در ماه رمضان روی داروهای با مدت اثر طولانی و مصرف یکبار در روز قرار دهیم. همچنین بهتر است در ماه رمضان از تجویز دیورتیک ها خودداری شود و در صورت لزوم از دیورتیک ها فقط بلافاصله بعد از افطار استفاده شود تا بیمار دچار دهیدراتاسیون نگردد.

منبع : معاونت غذا و داروی استان فارس


منبع : چاپ مطلب ارسال خبر به دوستان





رتبه بندی شما به مطلب فوق:


دیدگاه‌ها 0 نظر

این مطلب فاقد نظر می باشد.









جستجو

برای مشاهده اوقات شرعی کلیک نمایید ...